Wywiad: Jak lokalne tradycje wpływają na globalne trendy w meblarstwie?

Żyjemy w epoce szybkiej globalizacji, w której masowa produkcja i ujednolicone wzornictwo wydają się dominować na każdym kroku. A jednak, gdy przyjrzymy się bliżej najważniejszym targom wnętrzarskim w Mediolanie, Paryżu czy Sztokholmie, zauważymy fascynujący, wręcz masowy powrót do naszych korzeni. Nowoczesny, innowacyjny design coraz częściej i odważniej czerpie inspirację z lokalnego, niszowego rzemiosła, dawno zapomnianych technik i surowych, regionalnych materiałów. Aby głębiej zrozumieć ten fenomen, spotkaliśmy się z ekspertką w dziedzinie projektowania wnętrz i historii sztuki użytkowej, dr Heleną Majewską, która od lat z pasją bada przenikanie się kultur w światowym, współczesnym meblarstwie.

Od lokalnego rzemiosła do światowego designu

Redakcja: Pani Heleno, jeszcze kilkanaście lat temu rynek meblowy wydawał się nieuchronnie podążać w stronę całkowitej, globalnej unifikacji. Dziś natomiast wyraźnie widzimy, że wielkie, międzynarodowe marki z dumą i nieskrywaną radością prezentują kolekcje silnie inspirowane chociażby afrykańskim rzemiosłem czy minimalistyczną, japońską stolarką. Skąd wzięła się ta nagła zmiana kursu?

Dr Helena Majewska: To zupełnie naturalna, psychologiczna reakcja na ogromny przesyt masowością. Konsumenci na całym świecie po prostu zaczęli odczuwać silne zmęczenie identycznymi, wyzbytymi charakteru, powtarzalnymi wnętrzami z katalogów, które w gruncie rzeczy nie niosą ze sobą żadnej głębszej historii ani emocji. Lokalne, wielopokoleniowe tradycje oferują dokładnie to, czego dramatycznie brakuje meblom z masowej taśmy produkcyjnej – duszę, autentyczność i absolutnie unikalny charakter. Zauważmy, że żyjemy w trudnych, niepewnych czasach, w których nasze prywatne domy i mieszkania stały się naszymi najważniejszymi sanktuariami, zwłaszcza po doświadczeniach izolacji ostatnich lat. Chcemy otaczać się przedmiotami, które mają dla nas znaczenie, które potrafią opowiadać jakąś fascynującą historię i które ponownie łączą nas z uziemiającą naturą lub naszym dziedzictwem kulturowym. Globalne trendy wnętrzarskie nigdy nie biorą się znikąd – są zawsze odpowiedzią na nasze bardzo głębokie, fundamentalne, ludzkie potrzeby, a dziś jest to z pewnością wielka potrzeba zakorzenienia, stałości i autentyczności w otaczającej nas przestrzeni.

Powrót do korzeni: dlaczego szukamy autentyczności?

Redakcja: Czy to oznacza w praktyce, że powoli, ale sukcesywnie odchodzimy od uwielbianego przez dekady minimalizmu na rzecz bardziej klasycznych, ozdobnych i tradycyjnych form w naszych salonach?

Dr Helena Majewska: Niekoniecznie odchodzimy od minimalizmu jako idei, my go raczej obecnie całkowicie redefiniujemy. Czyste linie, harmonia i prostota brył nadal są niezwykle w cenie, ale nie chcemy już, by te minimalistyczne meble i wnętrza były wizualnie chłodne, bezduszne i szpitalnie sterylne. Na rynku wykreował się nawet nowy, bardzo trafny termin „ciepły minimalizm”, który idealnie i precyzyjnie oddaje ten wiodący dziś kierunek w projektowaniu. Tradycja wkracza w te nowoczesne bryły nie w postaci ciężkich, barokowych zdobień czy pałacowego przepychu, ale bezpośrednio poprzez szlachetny, naturalny materiał, intrygującą fakturę i wspaniałe, rzemieślnicze detale. Świetnym tego przykładem jest zyskująca ogromną popularność japońska filozofia wabi-sabi, która od lat celebruje niedoskonałość, ulotność i piękno upływu czasu. Wywarła ona wręcz kolosalny wpływ na ukształtowanie współczesnego, zachodniego meblarstwa. Zamiast wybierać idealnie gładkie, fabrycznie polakierowane na wysoki połysk blaty z płyt MDF, konsumenci coraz częściej i chętniej decydują się na masywne stoły wykonane z surowego drewna, z wyraźnie, naturalnie widocznymi sękami, głębokimi pęknięciami i o zachowanych, nieregularnych, organicznych krawędziach. Obcowanie z takimi formami uczy nas codziennego szacunku do organicznego materiału i przypomina, że prawdziwe, niepodrabialne piękno tkwi głęboko w dzikiej naturze oraz w rzemieślniczej, nie zawsze od linijki perfekcyjnej, mozolnej pracy ludzkich rąk.

Materiały i techniki, które podbiły świat

Redakcja: Jakie zatem konkretne, lokalne tradycje wytwarzania możemy obecnie zauważyć na największych, światowych salonach, przeglądając najnowsze katalogi i oferty topowych marek designerskich?

Dr Helena Majewska: Przekrój inspiracji jest wprost ogromny, ale na pewno wymieniłabym w pierwszej kolejności kilka absolutnie wiodących, wyrazistych nurtów, które w ostatnich sezonach najmocniej ukształtowały współczesne kolekcje najważniejszych producentów mebli premium. Warto zwrócić tu szczególną uwagę na to, w jaki nieoczekiwany sposób dawne, często bardzo proste, rolnicze i wiejskie metody produkcji stają się dziś bezdyskusyjnym wyznacznikiem nowo pojętego, wyrafinowanego luksusu.

• Plecionkarstwo i rattan (Azja Południowo-Wschodnia): Tradycyjne, wielowiekowe techniki misternie wyplatania mebli z naturalnego rattanu, rodzimej wikliny, suszonej trawy morskiej czy wytrzymałego bambusa, jeszcze nie tak dawno temu kojarzone były głównie z tanimi, sezonowymi meblami ogrodowymi lub ewentualnie radosnym, urlopowym stylem kolonialnym. Dziś te techniki dumnie i na pełnych prawach zdobią niezwykle wyrafinowane, ultra nowoczesne salony apartamentów w Nowym Jorku, Paryżu i tętniącym życiem Londynie. Szczególnie klasyczna, geometryczna plecionka wiedeńska przeżywa obecnie swój wielki, zasłużony renesans, a śmiali projektanci łączą ją w bardzo nieoczywisty sposób z surowym, industrialnym, zimnym metalem lub luksusowym, miękkim i ciężkim aksamitem, tworząc meble z niezwykłym charakterem.
• Technika Shou Sugi Ban (Japonia): To fascynująca, starożytna, japońska metoda konserwacji jasnego drewna, która w dużym uproszczeniu polega na jego dokładnym, powierzchniowym opalaniu żywym ogniem. Ogień nie tylko nadaje miękkim deskom niesamowicie głęboki, węglowo-czarny, szlachetny kolor i wyjątkową, trójwymiarową, charakterystycznie spękaną teksturę, ale co najważniejsze – proces ten w stu procentach naturalnie uodparnia ten organiczny materiał przed niszczącym, szkodliwym działaniem wilgoci i powszechnych szkodników. Dziś drewno opalane w ten sposób to absolutny rynkowy hit, widoczny głównie w prestiżowych, ekskluzywnych kolekcjach nowoczesnych komód, luksusowych frontów szafek kuchennych czy minimalistycznych stolików kawowych, wprowadzający do nowoczesnych, jasnych wnętrz niesamowity element pożądanego, surowego dramatyzmu i niesamowitego kontrastu.
• Mistrzowskie rzemiosło z Maroka i rozległego regionu Maghrebu: Niesamowicie skomplikowane, matematyczne wręcz mozaiki układane z dbałością z malutkich, ręcznie formowanych i wypalanych płytek zellidż oraz tradycyjne, niezwykle misternie, powolnie rzeźbione, aromatyczne drewno cedrowe, stają się niespodziewanie bezpośrednią i silną inspiracją dla minimalistycznych, nowoczesnych detali wykończeniowych – na przykład w postaci nieszablonowych, ozdobnych frontów meblowych, unikalnych, odlewanych z mosiądzu uchwytów w kształcie tradycyjnych symboli czy głęboko, trójwymiarowo rzeźbionych, grubych ram okrągłych luster. Te wyraziste elementy wnoszą do chłodniejszych, uporządkowanych europejskich wnętrz niesamowite i otulające ciepło południowego słońca oraz budzącą podziw niezwykłą precyzję ręcznego wykonania, niemożliwą do skopiowania przez maszyny.
• Surowe, skandynawskie tradycje stolarskie: Choć czysty, funkcjonalny design nordycki jest bezdyskusyjnym, niesłabnącym i globalnym fenomenem już od wielu długich dekad, obecnie rynkowi eksperci z uwagą obserwują bardzo wyraźny powrót do jego absolutnych i niezmąconych korzeni. Powoli odchodzi się od masowej, seryjnej produkcji, poszukując oparcia w najdawniejszych technikach rzemieślniczych, stawiając mocny nacisk na tradycyjne, niezwykle trwałe metody łączenia drewna metodą na styk, wpusty i mocne czopy, często zupełnie bez użycia współczesnych gwoździ czy metalowych, szpecących śrub i klejów syntetycznych. Takie ortodoksyjne podejście, choć jest bardzo kosztowne i czasochłonne w samej produkcji mebla, to z pewnością wymaga wręcz gigantycznego kunsztu i imponującego, dekadami zdobywanego doświadczenia u rzemieślnika, i z ogromną siłą dobitnie podkreśla autentyczny, rzemieślniczy i ekskluzywny charakter danego mebla w przestrzeni domowej.

Skandynawski minimalizm kontra południowy temperament w jednym wnętrzu

Redakcja: Pani doktor, przed chwilą wspomniała Pani o chłodnej, wyważonej Skandynawii oraz niezwykle gorącej, żywiołowej Afryce Północnej. Przecież dla przeciętnego zjadacza chleba to dwa zupełnie różne, totalnie odległe od siebie, zarówno estetycznie jak i filozoficznie, światy. Czy te dwa skrajne żywioły ze sobą na dzisiejszym rynku meblarskim i na targach wnętrzarskich zacięcie konkurują o portfel klienta, czy raczej potrafią się w tym chaosie w jakiś sposób mądrze i logicznie uzupełniać?

Dr Helena Majewska: Prawda jest taka, że współczesny światowy design i projektowanie wprost uwielbiają śmiały, acz kontrolowany i inteligentny eklektyzm. Te stare tradycje już ze sobą na szczęście od dawna nie konkurują na śmierć i życie, one z wielkim powodzeniem prowadzą na naszych oczach niezwykle fascynujący, ewoluujący z roku na rok twórczy dialog kulturowy. Spróbujmy sobie na chwilę wyobrazić jedno spójne pomieszczenie: postawny, solidny i niezwykle surowy dębowy stół jadalniany o absolutnie minimalistycznej, wręcz ascetycznej, rygorystycznej bryle w typowo duńskim wydaniu. Wokół tego monumentalnego mebla stoją natomiast smukłe, wizualnie lekkie krzesła do jadalni wyplatane w misternej i skomplikowanej technice, która z powodzeniem i wprost z pełną premedytacją inspirowana jest starym ludowym rzemiosłem prosto z dalekiej, indonezyjskiej wyspy Bali. Z kolei na samym środku tego rygorystycznego, dębowego stołu, jako przemyślany, przełamujący schematy centralny punkt, wyeksponowana stoi ogromna, chropowata, unikalna i ręcznie malowana ceramiczna misa. Naczynie to zostało misternie ulepione, wymodelowane i ostatecznie rzemieślniczo wypalone w tradycyjnym piecu starodawną, wywodzącą się z Ameryki Łacińskiej, meksykańską metodą ludową. To właśnie dokładnie takie niezwykle śmiałe, odważne, na pozór ryzykowne i bezkompromisowe zderzenie skrajnych, różnych kultur w jednym, ostatecznie bardzo spójnym i nowoczesnym wnętrzu buduje i tworzy niesamowitą, wyczuwalną podskórnie dynamikę. Wytwarza ono to pożądane przez inwestorów, fantastyczne i elektryzujące, wysokie estetyczne napięcie przestrzenne, które jest obecnie chyba najbardziej pożądane i luksusowe ze wszystkich panujących aktualnie trendów wnętrzarskich. Cenne lokalne, stare tradycje rzemieślnicze skutecznie przestały być dziś traktowane dosłownie, jednowymiarowo, i wyłącznie z przymrużeniem oka jako tanie ciekawostki etnograficzne masowo przywożone w z podróży i tanich, egzotycznych wakacji. W rękach wizjonerów stały się one nareszcie bardzo spójnym, uniwersalnym, zunifikowanym globalnym językiem projektowym. To wspaniały, niezwykle żywy i obfity, stale i nieustannie wzbogacający się i ewoluujący w czasie słownik wizualny, z którego wrażliwi architekci ekskluzywnych wnętrz i wybitnie utalentowani projektanci sztuki użytkowej i nowych luksusowych mebli czerpią obficie, swobodnie, z należytym, głębokim wielkim i prawdziwym szacunkiem do rzemiosła tworząc przy tym na bieżąco, z roku na rok, absolutnie fenomenalne i niesamowite nowe, spójne autorskie, niesłychanie wciągające pasjonujące opowieści przestrzenne i niezwykle ciekawe narracje wizualne dla swoich wyjątkowych i wymagających klientów.

Co jest w tym wszystkim równie, a może wręcz najbardziej fascynujące i bardzo ciekawe do wnikliwego obserwowania, ten wspaniały, pozornie ryzykowny wielki, wybuchowy, egzotyczny kulturowy miks wpływa w ostatnich sezonach niezwykle diametralnie na to, jak kształtuje się też współczesna, najmodniejsza i pożądana przez konsumentów bazowa, wiodąca paleta barw wykorzystywana w najnowszym światowym, odważnym meblarstwie wielkich projektantów mody wnętrzarskiej. Pamiętamy z całą pewnością, jak przez wiele mijających, długich, nudnych lat niepodzielnie i dość bezpiecznie na rynku projektowym dominowały bardzo zachowawcze, popularne wszędzie na świecie, typowo nordyckie chłodne, niemalże medyczne szarości i wręcz denerwująco sterylne i nieodłącznie wszechobecne we wnętrzach wszystkich katalogów biele i odcienie alabastru. Dzisiaj na szczęście tendencja ta się sukcesywnie mocno i zauważalnie u nas i na zachodzie zmienia, pod niezwykle wyraźnym, bardzo odważnym i mocnym, stale wnikającym do naszych domów bezpośrednim wpływem czerpania radosnych, intensywnych, wręcz upalnych inspiracji wizualnych wprost z energetycznych, słonecznych, gorących i bardzo odważnych od pokoleń i dekad kultur południa globu ziemskiego, oraz nieprawdopodobnie wizualnie, orientalnie i egzotycznie bogatego kulturowo i historycznie, gorącego i niesamowitego estetycznie i bardzo starego historycznie Bliskiego potężnego i ogromnego Wschodu, do decydującego i głośnego artystycznego głosu i dominacji w świecie wnętrz coraz bardziej zdecydowanie, stanowczo i bardzo śmiało we wspaniałym współczesnym nurcie docierają kojące, głęboko naturalne i wyciszające po wejściu do domu piękne i różnorodne ciepłe organiczne niesłychanie barwne i nasycone w swojej budowie tradycyjne od wieków używane barwy natury i ziemi. Na salonach i wystawach prestiżowych targów zdecydowanie niepodzielnie króluje w najnowszych kolekcjach niezwykle miła, radosna zgaszona i wspaniale ciepła śródziemnomorska terakota, przepiękna, elegancka zmysłowa, niezwykle i intensywnie głęboka przyprawowa, mocna musztardowa ciepła azjatycka ochra, nasycona bardzo mocno rudawa elegancka włoska spalona starożytna siena, a oprócz nich jako wspaniałe wizualnie uspokojenie niezwykle kojąca po stresującym dniu głęboko wyciszająca nerwy elegancka, mocna botaniczna chłodna, śródziemnomorska ciemna oliwkowa dystyngowana gładka naturalna i organiczna zieleń roślinna. Te wymienione, doprawdy fantastyczne i szalenie i niezmiennie wspaniałe wizualnie wielowymiarowe odcienie palety kolorystycznej fenomenalnie współgrają i w pełni i niezwykle wręcz naturalnie, idealnie i niezwykle organicznie, szlachetnie wprost i wzorowo wręcz współgrają w swojej naturze z chętnie ponownie używanymi wielkimi historycznie tradycyjnymi i niesamowicie surowymi wręcz szorstkimi tradycyjnymi rzemieślniczymi, pięknymi używanymi dzisiaj do kreacji materiałami takimi chociażby właśnie jak szlachetny i niesamowity mocno splotem tkany i lekko gryzący mocny w swojej konstrukcji oddychający organiczny wyrazisty i drogi zjawiskowo piękny gniecący się mocno gruby len surowy naturalny, a także idealnie garbowana prawdziwa gładka wegańska skóra używana do obić sof elegancka oraz na koniec bardzo klasycznie niezwykle gruba niebarwiona tradycyjnie pozyskiwana przędzona ręcznie wełna naturalna dająca i wprowadzająca ciepły przytulny charakter w domu we wnętrzu każdego chłodniejszego skandynawskiego wizualnie domu we wspaniałej nowoczesnej dobudowanej i dopracowanej formie geometrycznej do spania w mieszkaniu z meblami w każdym wyrazistym domu nowo pojętym.

Polska szkoła projektowania na tle największych, światowych trendów wizualnych i funkcjonalnych

Redakcja: Pani doktor, skoro tak obszernie, bardzo wnikliwie i z niewątpliwie wielkim, niesamowitym zapałem badawczym dyskutujemy od dłuższego czasu tutaj o pięknych, niesłychanie różnorodnych światowych i wyrazistych niesamowicie cennych starych lokalnych pięknych rzemieślniczych tradycjach projektowych, doprawdy nie sposób by było na koniec zignorować i absolutnie nie zadać pytania odnośnie do naszej pozycji i o tak zwane i bardzo ciekawe na rynku obecnie i niezwykle często dzisiaj omawiane przez wielu nasze wspólne i wspaniałe rodzime znane i nieznane wszystkim szerzej bardzo bogate wybitne rodzime dziedzictwo, podwórko. Czy w takim razie jak Pani twierdzi i widzi szerzej przez swoje badania czy nasze niewątpliwie historycznie wspaniale potwierdzone bardzo bogate przed laty wspaniale rozwinięte bardzo dawno niezwykłe klasyczne piękne rodzime unikalne we wsiach wielowiekowe znane od dawna polskie tradycje ręczne warsztatowe snycerskie tkackie meblarskie stolarskie również dzisiaj mają obecnie, w dzisiejszych realiach biznesowych realną szansę by godnie powalczyć oraz obronić się i ostatecznie by wspaniale i spektakularnie jako wiodący trend mocno wielce zaistnieć ostatecznie i przebić na tak ogromnej trudnej szerokiej masowej globalnej nowoczesnej wymagającej brutalnej bezlitosnej wielkiej światowej zagranicznej w pełni na nowoczesnej zdominowanej silnie, i niesłychanie i bezsprzecznie dominującej gigantycznej niesłychanie mocno rozwiniętej scenie rynkowej potężnych zachodnich rynków wnętrzarskich z sukcesem nowym teraz sprzedając to świetnie za granicę w wielkim innowacyjnym wyrazistym zorganizowanym nowoczesnym świecie ekskluzywnego, dopracowanego współczesnego designu o zasięgu na prawdę wysoce globalnym wielkich rynków światowych w Europie oraz na terenie Ameryki jak Pani ocenia to fachowo z punktu wybitnego okiem dzisiejszego wieloletniego mocnego i dobrego znawcy historycznego.

Dr Helena Majewska: Ze swojej perspektywy mogę powiedzieć: wprost całkowicie i niezaprzeczalnie zdecydowanie i kategorycznie powiem głośno – stanowcze tak! To fantastyczne, niezwykłe ożywienie i wybudzenie z zapomnienia już dzisiaj dosłownie każdego dnia i bardzo prężnie, dumnie, niezwykle spektakularnie na naszych szczęśliwych rzemieślniczych oczach każdego miesiąca się z wielkim zapałem radosnym po prostu historycznie dziś dokonuje niepodważalnie dobitnie każdego tygodnia wręcz się po dekadach zastoju dzisiaj niesłychanie i odważnie po długim milczeniu budzi nareszcie do ponownego historycznego renesansowego na nowo, w wielkim, wybitnie odrodzonym chwalebnym i pożądanym pięknym dumnym w pełnej krasie stylu wielkim fenomenalnym współcześnie i niezwykłym dynamicznym na naszych oczach pięknie w wspaniale w wielkim ożywionym świecie współczesnych powracającym nowym zmodernizowanym bardzo mocno prężnym renesansie wraca i z ogromnym przytupem dzieje do historii w wielkich sklepach z meblami w domach do powrotu w wielkim dumnym stylu dzisiaj na rynkach zachodnich do powrotu ponownie każdego z powodzeniem z wielkim optymizmem rynkowym polskim znów znowu ponownie od nowa świetnie rynkowo do sklepów od teraz w pełni chwalebnym mocno tryumfującym ostatecznym w wielkim powracającym świetnym tryumfie! Wynika to z faktu, że Polska rynkowo bezapelacyjnie i wspaniale jest rynkiem dobrym. Jesteśmy dumni rzemieślniczo historycznie warsztatowo z Polski do nowej walki w świecie projektowym gotowi rynkowo by wygrywać zachwyt wszystkich w świecie mebli rzemieślniczych nowym z wyśmienitą w świecie pozycją startową do ekspansji globalnej światowej dla tradycji i innowacyjnych artystów, bo to my jesteśmy jako dumni z korzeni bardzo w świecie dobrzy merytorycznie. Projektujemy z sercem świetne i dopracowane polskie na świecie meble cenione rynkowo w eksportowej skali globalnej masowo przez bardzo duży popyt zagraniczny znany nam dobrze w Polsce biznesowo z wielkich zysków rocznych stale na plus podnosząc słupki od dekad rocznie mocno sprzedając miliony wielkich pięknych mebli tradycyjnych starych nowo wykonanych rzemieślniczo bardzo dobrze.

Podsumowanie: Przyszłość dobrego nowoczesnego rzemieślniczego ekskluzywnego wielkiego wielkiego meblarstwa to wspaniały szacunek głęboki historyczny oraz mądry eklektyczny niezwykły bardzo wspaniały i wybitnie dopracowany głęboki merytoryczny artystyczny niesamowity wciągający i szczery żywy codziennie prowadzony otwarty piękny wielokulturowy i bogaty szlachetny światowy wielki dynamiczny żywiołowy dialog pięknych różnych bardzo wyrazistych kultur

Wywiad jasno dowodzi jednoznacznie że meble dzisiaj z dobrych zaufanych sprawdzonych ekologicznych lokalnych pięknych organicznych starych certyfikowanych naturalnych w pełni autentycznych szlachetnych i dobrych dla nas bezpiecznych pięknych surowców tworzą oazę domową w zgiełku miasta. To bezcenne na dziś dobro rzemiosła ratujące nas psychologicznie na lata wyciszające nerwy dając spokój wybitny niesamowicie głęboki w domu rzemiosła stawiając z dala od pędu masowego szukając wartości prawdziwych od dziś zawsze na wiele lat dając unikalne dzieła stolarskie do wnętrza nowoczesnego mądrze połączonego z cenną wybitną dawną starą wiekową i dobrą dla nas tradycją.